Το 1958, ο Οδυσσέας Ελύτης σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Ελευθερία και στον δημοσιογράφο Ρένο Αποστολίδη, μεταξύ άλλων, είχε δηλώσει:
«Ἀπό τί πάσχουμε κυρίως; Θά σᾶς τό πῶ ἀμέσως: ἀπό μιά μόνιμο, πλήρη, καί κακοήθη ἀσυμφωνία μεταξύ τοῦ πνεύματος τῆς ἑκάστοτε ἡγεσίας μας καί τοῦ «ἤθους» πού χαρακτηρίζει τόν βαθύτερο ψυχικό πολιτισμό τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ στό σύνολο του! … Αὐτή ἡ ασυμφωνία δέν εἶναι μιά συγκεκριμένη κακοδαιμονία, εἶναι, ὃμως, μιά αἰτία πού ἐξηγεῖ ὃλες τίς κακοδαιμονίες, μικρές καί μεγάλες, τοῦ τόπου αὐτοῦ. Ἀπό τήν ἡμέρα πού ἔγινε ἡ Ἑλλάδα κράτος ἕως σήμερα, οἱ πολιτικές πράξεις, θά ἔλεγε κανένας, ὅτι σχεδιάζονται καί ἐκτελοῦνται ἐρήμην τῶν ἀντιλήψεων γιά τή ζωή, καί γενικότερα τῶν ἰδανικῶν πού εἶχε διαμορφώσει ὁ Ἑλληνισμός μέσα στήν ὑγιή κοινοτική του ὀργάνωση καί στήν παράδοση τῶν μεγάλων ἀγώνων γιά τήν άνεξαρτησία του. Ἡ φωνή τοῦ Μακρυγιάννη δέν ἔχει χάσει, οὔτε σήμερα ἀκόμη, τήν ἐπικαιρότητά της.»
Αναρωτιέμαι, τι θέση έχει σήμερα το περιεχόμενο της δήλωσης του Ελύτη. Πόσο επίκαιρη παραμένει η φωνή του Μακρυγιάννη. Ποιο είναι το «ήθος» και ο ψυχικός πολιτισμός του σύγχρονου ελληνικού λαού. Ποια είναι τα ιδανικά και οι αντιλήψεις για τη ζωή του σημερινού Έλληνα. Αν εξακολουθεί να υφίσταται ασυμφωνία πνεύματος και ήθους μεταξύ εξουσίας και κοινωνίας.
Σε ένα άλλο σημείο της συνέντευξη, ο Οδυσσέας Ελύτης είχε δηλώσει:
«…Ὅλα τά ἄλλα κακά πού θά μποροῦσα νά καταγγείλω –ἡ ἔλλειψη οὐσιαστικῆς ἀποκεντρώσεως καί αὐτοδιοικήσεως, ἡ ἔλλειψη προγραμματισμοῦ γιά τήν πλουτοπαραγωγική ἀνάπτυξη τῆς χώρας, ἀκόμη καί ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο ἀσκεῖται ἡ ἐξωτερική μας πολιτική– εἶναι ζητήματα βαθύτερης ἑλληνικῆς παιδείας! Ἀπό τήν ἄποψη ὅτι μόνον αυτή μπορεῖ νά προικίσει ἕναν ἡγέτη μέ τήν ἀπαραίτητη εὐαισθησία πού χρειάζεται γιά νά ἐνστερνιστεῖ, καί ἀντιστοίχως νά ἀποδώσει, τό ἦθος τοῦ λαοῦ. Γιατί αὐτός ὁ λαός, πού τήν ἔννοιά του τήν ἔχουμε παραμορφώσει σέ σημεῖο νά μήν τήν ἀναγνωρίζουμε, αὐτός ἔχει φτιάξει ὅ,τι καλό ὑπάρχει – ἄν ὑπάρχει κάτι καλό σ᾿ αὐτόν τόν τόπο! Καί αὐτός, στίς ὧρες τοῦ κινδύνου, καί στό πεῖσμα τῆς συστηματικῆς ἡττοπαθείας τῶν ἀρχηγῶν του, αἴρεται, χάρη σ᾿ ἕναν ἀόρατο, εὐλογημένο μηχανισμό, στά ὕψη πού ἀπαιτεῖ τό θαῦμα!
Ίσως, αυτόν τον ηγέτη αποζητούν όσοι πηγαίνουν στις κινηματογραφικές αίθουσες για να δουν τον «Καποδίστρια». Ίσως, αυτό τον ευλογημένο μηχανισμό αναζητούν όσοι βρίσκονταν μπροστά στις τηλεοπτικές οθόνες όταν προβαλλόταν ο «Άγιος Παΐσιος, από τα Φάρασα στον Ουρανό».
Τον ηγέτη και τον ευλογημένο μηχανισμό που τόσο ανάγκη έχει αυτή την κρίσιμη ώρα ο παραμορφωμένος Ελληνισμός, για να ανέλθει πάλι στα ύψη που απαιτεί ένα θαύμα.
Κωνσταντίνος Μαργέλης
Λευκάδα, Παρασκευή 23 Ιανουαρίου 2026
Πηγή: https://dimokratikipoliteia.gr/enimerosi/enimeros–politis/112-elytis–apo–ti–pasxoume–kyrios.html