«Νέοι συμμαθητάδες! Μάθετε την επιστήμη και την αρετή δίχως να υπερηφανεύεστε. Και δεν θα υπερηφανευθήτε, αν αληθινά μάθετε την επιστήμη και την αρετή. Αλλά μη παραχαμηλώνετε ποτέ την κεφαλή, διότι θα ευρεθούν πολλά άτιμα και αχρεία χέρια έτοιμα να σας την πλακώσουν. Αν πάλι τολμήσουν οι άνανδροι να σας υβρίσουν για να σκεπάσουν τους πολλούς φόβους οι οποίοι φωλιάζουν μες την ψυχή τους, τότε ναι, σηκώσετε την κεφαλή με όλη τη δύναμι πώχει, και θα ιδήτε ότι θα πέσει ευθύς εκείνη η αυθάδεια, επειδή είναι μικρόψυχη αυθάδεια.»Διονύσιος Σολωμός«Τότε το μέλλον μας θα είναι μεγάλο, όταν όλα στηριχθούν στην ηθική, όταν θριαμβεύση η δικαιοσύνη, όταν τα γράμματα καλλιεργηθούν όχι για μάταιη επίδειξι παρά για το όφελος του λαού, που έχει ανάγκη από παιδεία και από μόρφωση όχι σχολαστική. Τότε θα έχουμε ή μάλλον θα έχουν τα παιδιά μας, μια ηθική αναγέννηση και το μέλλον θα είναι μεγάλο.»Διονύσιος ΣολωμόςΑποσπάσματα από τον «Ύμνον εις την Ελευθευρίαν» του Διονυσίου Σολωμού:1Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψητοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή,σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψη,ποῦ μὲ βία μετράει τὴ γῆ.2Ἀπ᾿ τὰ κόκαλα βγαλμένητῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!3Ἐκεῖ μέσα ἐκατοικοῦσεςπικραμένη, ἐντροπαλή,κι ἕνα στόμα ἀκαρτεροῦσες,«ἔλα πάλι», νὰ σοῦ πῇ.4Ἄργειε νά ῾λθη ἐκείνη ἡ μέρακι ἦταν ὅλα σιωπηλά,γιατὶ τά ῾σκιαζε ἡ φοβέρακαὶ τὰ πλάκωνε ἡ σκλαβιά.5Δυστυχής! Παρηγορίαμόνη σου ἔμεινε νὰ λὲςπερασμένα μεγαλεῖακαὶ διηγώντας τα νὰ κλαῖς.…8Τότε ἐσήκωνες τὸ βλέμμαμὲς στὰ κλάιματα θολό,καὶ εἰς τὸ ροῦχο σου ἔσταζ᾿ αἷμαπλῆθος αἷμα ἑλληνικό.9Μὲ τὰ ροῦχα αἱματωμέναξέρω ὅτι ἔβγαινες κρυφὰνὰ γυρεύῃς εἰς τὰ ξέναἄλλα χέρια δυνατά.10Μοναχὴ τὸ δρόμο ἐπῆρες,ἐξανάλθες μοναχή,δὲν εἶν᾿ εὔκολες οἱ θύρες,ἐὰν ἡ χρεία τὲς κουρταλῆ.11Ἄλλος σου ἔκλαψε εἰς τὰ στήθιαἀλλ᾿ ἀνάσασιν καμιὰἄλλος σοῦ ἔταξε βοήθειακαὶ σὲ γέλασε φρικτά.…15Ναί· ἀλλὰ τώρα ἀντιπαλεύεικάθε τέκνο σου μὲ ὁρμή,ποὺ ἀκατάπαυστα γυρεύειἢ τὴ νίκη ἢ τὴ θανή!…50Τόσοι, τόσοι ἀνταμωμένοιἐπετιοῦντο ἀπὸ τὴ γῆ,ὅσοι εἶν᾿ ἄδικα σφαγμένοιἀπὸ τούρκικην ὀργή.…64Κοίτα χέρια ἀπελπισμέναπῶς θερίζουνε ζωές!Χάμου πέφτουνε κομμέναχέρια, πόδια, κεφαλές,65καὶ παλάσκες καὶ σπαθίαμὲ ὁλοσκόρπιστα μυαλά,καὶ μὲ ὁλόσχιστα κρανίασωθικὰ λαχταριστά.66Προσοχὴ καμία δὲν κάνεικανείς, ὄχι, εἰς τὴ σφαγὴπᾶνε πάντα ἐμπρός. Ὤ! φθάνει,φθάνει ἕως πότε οἱ σκοτωμοί;…77τρέχουν ἅρματα χιλιάδεςσὰν τὸ κῦμα εἰς τὸ γιαλὸἀλλ᾿ οἱ ἀνδρεῖοι παλικαράδεςδὲν ψηφοῦν τὸν ἀριθμό.78Ὢ τρακόσιοι! σηκωθῆτεκαὶ ξανάλθετε σ᾿ ἐμᾶς·τὰ παιδιά σας θέλ᾿ ἰδῆτεπόσο μοιάζουνε μ᾿ ἐσᾶς.…90«σ᾿ αὐτό», ἐφώναξε, «τὸ χῶμαστάσου ὁλόρθη, Ἐλευθεριά»·καὶ φιλώντας σου τὸ στόμαμπαίνει μὲς στὴν ἐκκλησιά.…135Ὅλοι κλαῦστε· ἀποθαμένοςὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐκκλησιᾶς·κλαῦστε, κλαῦστε κρεμασμένοςὡσὰν νἄτανε φονιάς.136Ἔχει ὁλάνοιχτο τὸ στόμαπ᾿ ὦρες πρῶτα εἶχε γευθεῖτ᾿ Ἅγιον Αἷμα, τ᾿ Ἅγιον Σῶμα·λὲς πὼς θενὰ ξαναβγῇ137ἡ κατάρα ποὺ εἶχε ἀφήσειλίγο πρὶν νὰ ἀδικηθῇεἰς ὁποῖον δὲν πολεμήσῃκαὶ ἠμπορεῖ νὰ πολεμῇ.…144»Ἡ Διχόνια, ποὺ βαστάειἕνα σκῆπτρο ἡ δολερὴκαθενὸς χαμογελάει,πάρ᾿ το, λέγοντας, κι ἐσύ.145»Κειὸ τὸ σκῆπτρο ποὺ σᾶς δείχνει,ἔχει ἀλήθεια ὡραῖα θωριά·μὴν τὸ πιᾶστε, γιατὶ ρίχνειεἰσὲ δάκρυα θλιβερά.146»Ἀπὸ στόμα ὅπου φθονάει,παλικάρια, ἂς μὴν ῾πωθῇ,πῶς τὸ χέρι σας κτυπάειτοῦ ἀδελφοῦ τὴν κεφαλή.147»Μὴν εἰποῦν στὸ στοχασμό τουςτὰ ξένα ἔθνη ἀληθινά:«Ἐὰν μισοῦνται ἀνάμεσό τους,δὲν τοὺς πρέπει ἐλευθεριά».148»Τέτοια ἀφήστενε φροντίδα·ὅλο τὸ αἷμα ὁποὺ χυθῇγιὰ θρησκεία καὶ γιὰ πατρίδα,ὅμοιαν ἔχει τὴν τιμή.149»Στὸ αἷμα αὐτό, ποὺ δὲν πονεῖτε,γιὰ πατρίδα, γιὰ θρησκειά,σᾶς ὁρκίζω, ἀγκαλιασθῆτεσὰν ἀδέλφια γκαρδιακά.150»Πόσον λείπει, στοχασθῆτε,πόσο ἀκόμη νὰ παρθῇπάντα ἡ νίκη, ἂν ἑνωθῆτε,πάντα ἐσᾶς θ᾿ ἀκολουθῇ.151»Ὢ ἀκουσμένοι εἰς τὴν ἀνδρεία!…Καταστῆστε ἕνα Σταυρὸκαὶ φωνάξετε μὲ μία:Βασιλεῖς, κοιτάξτ᾿ ἐδῶ.152»Τὸ σημεῖον ποὺ προσκυνᾶτεεἶναι τοῦτο, καὶ γι᾿ αὐτὸματωμένους μας κοιτᾶτεστὸν ἀγῶνα τὸ σκληρό.…157»Τί θὰ κάμετε; θ᾿ ἀφῆστενὰ ἀποκτήσωμεν ἐμεῖςΛευθεριάν, ἢ θὰ τὴν λῦστεἐξ αἰτίας Πολιτικῆς;158»Τοῦτο ἀνίσως μελετᾶτε,ἰδού, ἐμπρός σας τὸν Σταυρό·Βασιλεῖς! ἐλᾶτε, ἐλᾶτε,καὶ κτυπήσετε κι ἐδῶ».Αποσπάσματα από το «Εις το θάνατο του Λορδ Μπάϊρον» του Διονυσίου Σολωμού:1.Λευτεριά, γιὰ λίγο πάψενὰ χτυπᾶς μὲ τὸ σπαθί.Τώρα σίμωσε καὶ κλάψεεἰς τοῦ Μπάιρον τὸ κορμί.2.Καὶ κατόπι ἂς ἀκλουθοῦνεὅσοι ἐπράξανε λαμπρά.ἀποπάνου του ἂς χτυποῦνεμόνο στήθια ἡρωικά.…32.Βλέποντας σὲ ἀναγαλλιάζειἡ θλιμμένη τοῦ ψυχή,καὶ τοῦ λέει. Ὄπλα φωνάζειτώρα ἡ Ἑλλάδα. Πᾶμε ἐκεῖ.…38.λόγια ἀθάνατα τοῦ λέει,μὲ τὰ ὁποῖα στὰ σωθικὰτὸ θυμό του ξανακαίειἐναντίον στὴν ἀδικιά.39.θυμόν, τρόμο ὅλον γεμάτον,ποῦ νικάει τὴν ταραχὴτῶν βροντόκραυγων ἁρμάτων,καὶ πετιέται ὁλοῦ μὲ ὁρμή,40.καὶ τοῦ τύραννου χτυπάειτὴ βουλή, καὶ τὴν ξυπνά,στὴ στιγμὴ ποὺ μελετάειτῶν λαῶν τὴ συμφορά.…49.Ποῦ θὰ πάει; Βουνὰ καὶ λόγγοικαὶ λαγκάδια ἀϊλογοῦν.Ποῦ θὰ πάει; – Στὸ Μεσολόγγι,καὶ ἄλλοι ἂς μὴ ζηλοφθονοῦν.50.Τέτοιο χῶμα, ἀπ᾿ τὴν ἡμέρατὴ μεγάλη τοῦ Χριστοῦ,ποῦ εἶχε φέρει ἀπ᾿ τὸν αἰθέρατιμὴ ἐμᾶς καὶ δόξα Αὐτοῦ,…70.Ἐρινύαν ἀπὸ τὰ χθόνιαποὺ ἡ Ἑλλάδα ἀπαρατᾷ.Ἡ θεομίσητη Διχόνοιαποὺ τὸν ἄνθρωπο χαλνᾶ.71.Ἀφοῦ ἐδιώχτηκε ἀπὸ τ᾿ ἄστραὅπου ἐτόλμησε νὰ πά,πάει στοὺς κάμπους, πάει στὰ κάστρα,χωρὶς ναὔβρῃ δυσκολιά.72.Καὶ κρατώντας κάτι φίδιαποὺ εἶχε βγάλει ἀπ᾿ τὴν καρδιά,καὶ χτυπώντας τὰ πιτήδειαεἰς τοὺς Ἕλληνας, περνᾶ.73.Καὶ ὄχι πλέον τραγούδια νίκηςὡσὰν πρῶτα, ἐνῶ τυφλά,μὲ τὸ τρέξιμο τῆς φρίκης,τούρκικα ἄλογα πολλά,74.ἐτσακίζανε τὰ χνάριαστὴν ἀπέλπιστη φυγή,καὶ ἐγκρεμίζαν παλληκάριατοῦ γκρεμνοῦ ἀπὸ τὴν κορφή.…80.Καὶ ἄλλοι, ἀλίτηροι! χτυπώνταςπέφτουνε στὸν ἀδελφό,καὶ παινεύονται, θαρρώνταςπῶς ἐχτύπησαν ἐχθρό.81.Καὶ τοὺς φώναξε: «Φευγᾶτετῆς Ἐρινύας τὴν τρικυμιά.Ὤ! τί κάνετε; Ποῦ πάτε;Γιὰ φερθεῖτε εἰρηνικά.82.»γιατί ἀλλιῶς θὲ νὰ βρεθεῖτεἢ μὲ ξένο βασιλιά,ἢ θὰ καταφανισθεῖτεἀπὸ χέρια ἀγαρηνά».…86.Ἐπερνοῦσαν οἱ αἰῶνεςἢ σὲ ξένη ὑποταγή,ἢ μὲ ψεύτικες κορῶνες,ἢ μὲ σίδερα καὶ ὀργή.87.Καὶ ἦλθε τότες καὶ ἐπερπάτειὅπου ἐπάταγες Ἐσύ,καὶ τοῦ δάκρυζε τὸ μάτι,καὶ ἐπιθύμαε νὰ Σὲ ἰδεῖ.…97.Ἔστεκε στὸ μισημένοτὸ ζυγὸ μ᾿ ἀραθυμιά.Τὸ ποδάρι εἶχε δεμένο,ἀλλὰ ἐλεύθερη καρδιά.98.Ἐκαθότουνε εἰς τὰ ὄρηὁ Σουλιώτης ξακουστός.Νὰ τὸν διώξει δὲν ἠμπόρειπείνα, δίψα, καὶ ἀριθμός.…110.Ἔχει πλάγιασμα θανάτουκαὶ ἄλλος ἄντρας φοβερὸςεἰς τὰ πόδια τοῦ ἀποκάτου,καὶ εἶναι ἀντίκρυ τοῦ ὁ ναός.111.Ἀκριβὸ σὰν τὴν ἐλπίδαποὺ ἔχει πάντοτε ὁ θνητός,γλυκοφέγγει ἀπ᾿ τὴ θυρίδατῆς Ἁγίας Τράπεζας τὸ φῶς.112.Μέσαθε ἔπαιρνε ὁ ἀέραςμὲ δροσόβολη πνοὴτὸ λιβάνι τῆς ἡμέρας,καὶ τοῦ τόφερνε ὡς ἐκεῖ.…117.Σκιάζεσαι τοὺς Βασιλιάδες,ποὺ ἔχουν Ἕνωσιν Ἱερή,μὴ φερθοῦνε ὡσὰν Πασάδεςστὸν Μαχμοὺτ ἐμπιστευτοί;118.Ἤ σοῦ λέει στὰ σπλάχνα ἡ φύσιςμ᾿ ἕνα κίνημα κρυφό:«Τὴν Ἑλλάδα θὲ ν᾿ ἀφήσεις,γιὰ νὰ πᾶς στὸν Οὐρανό;»119.Βγαίνει μάγεμα ἀπ᾿ τὴ στάχτητῶν Ἡρώων, καὶ τὸν βαστᾶ,καὶ τὴ θέλησι τοῦ ἀδράχτει.Τότε αἰσθάνεται μὲ μία,120.τὴν ἀράθυμη ψυχή του,ποὺ μὲ φλόγα ἀναζητεῖνὰ τοῦ σύρει τὸ κορμί τουσὲ φωτιὰ πολεμική.121.Τοῦ πολέμου ἔνδοξοι οἱ κάμποι!Εἶδ᾿ ἡ Ἑλλάδα τολμηρὰκαὶ τὸ Σοφοκλῆ νὰ λάμπειμέσα στὴν ἀρματωσιά.…137.Ἄκου, Μπάϋρον, πόσον θρῆνονκάνει, ἐνῶ σὲ χαιρετᾶ,ἡ πατρίδα τῶν Ἑλλήνων.Κλαῖγε, κλαῖγε, Ἐλευθεριά.…163.Γιὰ τὴν ποθητὴν Ἑλλάδατόσο πρόθυμα ρωτοῦν,σὰν νὰ ἐζήτααν τὴ γλυκάδατοῦ φωτὸς νὰ ξαναϊδοῦν.164.Κλάψες ἄμετρα χυμένες,χέρια ἁπλότρεμα, κραυγές,ποὺ ἀπ᾿ τ᾿ς ἀντίλαλους πωμένεςεἶναι πλέον τρομαχτικές.165.Κειὸς σεβάσμια προχωρώντας,καὶ μὲ ἀνήσυχες ματιές,τὰ προσώπατα κοιτώντας,καὶ κοιτώντας τὲς πληγές:166.«Ἡ Διχόνοια κατατρέχειτὴν Ἑλλάδα. Ἂν νικηθεῖ,ΜΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΜΑΣ ΕΧΕΙ,τ᾿ ὄνομά σας ξαναζεῖ».Μαργέλης ΚωνσταντίνοςΆγιος Πέτρος, Λευκάδας, 23 Μαρτίου 2021www.eksadaktylos.grΠηγή: Άπαντα Διονυσίου Σολωμού, εκδόσεις ΒεργίναΔημοσίευση Freepen.gr & Meganisinews.eu